De ontwikkeling van democratische kernwaarden literatuurstudie

Met enige regelmaat worden er in het maatschappelijke en politieke debat
zorgen geuit over de mate waarin jongeren nog gehecht zijn aan de
waarden van de democratie en de rechtsstaat. In recente jaren hebben
democratische waarden - zoals gelijke rechten, het accepteren van
verschillende zienswijzen en steun voor de rechtsstaat - op bijzonder
veel aandacht mogen rekenen. Mede in reactie op de (mogelijke terugkeer
van) jihad-gangers vanuit het buitenland en protesten van zogeheten
‘boze burgers’ binnen Nederland hebben de Tweede Kamer (motie Van Dam,
2/7/2015) en de regering (kabinetsbrief 31/1/2017) zich expliciet
uitgesproken over het belang van de vorming van democratische
kernwaarden bij adolescenten. Daarnaast hebben de Tweede Kamer (motie
Fokke, 30/11/2016) en de regering (brief 12/4/2017) zich uitgesproken
voor het betrekken van jongeren bij de politiek. Het regeerakkoord van
de regering-Rutte III heeft vanaf 2017 vraagstukken rond
burgerschapsontwikkeling, democratische waarden, en weerbare democratie
nadrukkelijk op de agenda geplaatst. De Inspectie van het Onderwijs
signaleert al jaren in haar Onderwijsverslag tekortkomingen in de
burgerschapsvorming van jongeren en een gebrek aan zicht op hun
burgerschapscompetenties. In een recent advies van de Onderwijsraad over
het conceptwetsvoorstel burgerschapsopdracht van de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media heeft de Raad uitdrukkelijk
gepleit om burgerschap in termen van democratische waarden te definiëren
(Onderwijsraad 2018). De Staatscommissie Parlementair Stelsel, ten
slotte, sprak zich in 2018 nadrukkelijk uit voor
burgerschapsontwikkeling, onder andere in het onderwijs.