Sociaalwetenschappelijk redeneren bij maatschappijwetenschappen

Het schoolvak maatschappijwetenschappen helpt leerlingen om met gebruik van sociaalwetenschappelijke concepten en theorieën, actuele maatschappelijke problemen te analyseren, en na te denken en discussiëren over mogelijke oplossingen. Het leren en onderwijzen van dit sociaalwetenschappelijk redeneren is een grote uitdaging. Het gaat om een complexe vaardigheid en er zijn nog weinig onderwijsmaterialen beschikbaar om leerlingen en docenten te ondersteunen. Met deze publicatie willen we docenten en opleiders maatschappijwetenschappen (maar ook maatschappijleer en burgerschap) concrete handreikingen bieden voor het onderwijzen van sociaalwetenschappelijk redeneren. Deze handreikingen zijn gebaseerd op een driejarig onderzoek dat de Universiteit van Amsterdam in samenwerking met twee scholen en gefinancierd door NRO uitvoerde. We leggen het sociaalwetenschappelijk redeneren uiteen in verschillende redeneeractiviteiten en beschrijven in een progressiemodel niveaus van redeneren. We geven tevens een overzicht van veel voorkomende naïeve redeneerwijzen. We geven, op basis van ons ontwerponderzoek, didactische adviezen voor het ontwerpen van leertaken en het ondersteunen van leerlingen, geïllustreerd met voorbeelden die zijn getest in de onderwijspraktijk. Tot slot, beschrijven we hoe docenten in een professionele leergemeenschap, op basis van het ontwikkelde progressiemodel en de educatieve curriculummaterialen, gericht kunnen werken aan het bevorderen van het sociaalwetenschappelijk redeneren van leerlingen.