De ontwikkeling van leerlingen naar eigen aard en aanleg: Van Kohnstamms personalisme naar de huidige roep om meer maatwerk in het onderwijs

Een centrale grondslag in de persoonlijkheidspedagogiek van Kohnstamm is dat elke leerling de kans moet worden geboden om zich naar eigen aard en aanleg te ontwikkelen. Om dat te realiseren zou er in het onderwijs rekening moeten worden gehouden met de onderlinge verschillen tussen leerlingen, een taak waarvoor de onderwijsgevende goed toegerust moet zijn. Op die manier zouden ook leerlingen met een achterstandspositie of met leer- of ontwikkelproblemen betere kansen krijgen om zich verder te ontwikkelen. Op dit moment, honderd jaar na de inaugurele rede van Kohnstamm, klinkt in het Nederlandse onderwijs opnieuw een roep om meer maatwerk in het onderwijs, zowel als het gaat om het pedagogisch-didactisch handelen door onderwijsprofessionals, als bij de inrichting van meer flexibele leerroutes in het onderwijsstelsel. We verkennen de roep om maatwerk in de voorschoolse fase, in het primair onderwijs en in het voortgezet onderwijs. In het voetspoor van Kohnstamm gaan we daarbij in op de relatie tussen maatwerk en het vraagstuk van kansengelijkheid.
---
A central principle in Kohnstamm’s personality pedagogy is that every student must be given the opportunity to learn according to his own nature and aptitude. In order to achieve this, educators should take into account the differences between students, a task for which teacher have to be well equipped. This way, disadvantaged students or students with developmental delays would have better opportunities for their further development. At the moment, one hundred years after Kohnstamm’s inaugural lecture, a call for more differentiation in education can be heard in Dutch education, both with respect to the pedagogical-didactic behavior of education professionals, as well as in terms of designing more flexible learning routes within the education system. We explore the call for differentiation in pre-school education, primary education and secondary education. Following the footsteps of Kohnstamm, we focus in particular on the relationship between differentiation and equality of educational opportunities.