Triggerfactoren in het radicaliseringsproces

Ruim tweehonderd Nederlanders zijn afgereisd voor de jihad in Syrië en Irak. Het aantal Nederlandse sympathisanten loopt (volgens de AIVD) in de duizenden. Tevens is er onder een breder deel van de bevolking mogelijk sprake van een voedingsbodem voor radicalisering. Hierbij is de vraag relevant waardoor sommige mensen wel radicaliseren, maar veel méér mensen niet. Wat zijn uiteindelijk de factoren die de doorslag geven, die het radicaliseringsproces daadwerkelijk in gang zetten of mensen verder doen radicaliseren? Het identificeren van dergelijke triggers is van evident belang. Immers, om verdergaande radicalisering tegen te gaan, is het zaak om juist op deze factoren te kunnen anticiperen.
Het doel van dit artikel is om inzicht te bieden in de rol van triggerfactoren in het radicaliseringsproces. Wij definiëren triggerfactoren als concrete gebeurtenissen (bijvoorbeeld incidenten, problemen, keuzes) die aanwijsbaar (verdere) (de)radicalisering in gang zetten. Dit doen wij op basis van een systematisch literatuuronderzoek en een aanvullend onderzoek dat is uitgevoerd in het kader van het Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme (Feddes e.a. 2015). Allereerst bespreken wij hoe triggerfactoren een rol kunnen spelen in het radicaliseringsproces. Daarbij gaan we kort in op eigenschappen van zowel de triggerfactoren als de persoon die van invloed kunnen zijn op het effect van de triggerfactoren in het radicaliseringsproces. Daarna bieden we een overzicht van de triggerfactoren, waarin we onderscheid maken tussen triggerfactoren op het micro- (persoonlijk), meso- (groeps-) en macro- (maatschappelijk) niveau. We sluiten af met een discussie over de theoretische en praktische implicaties en aanbevelingen voor verder onderzoek.