Eroderende solidariteit? Betrokkenheid van sociaaleconomische groepen bij de Nederlandse verzorgingsstaat

Dit hoofdstuk onderzoekt de sociale legitimiteit van de Nederlandse verzorgingsstaat en de vraag of solidariteit tussen sociaaleconomische groepen onder druk staat. Tegen de achtergrond van versobering en toenemende complexiteit wordt geanalyseerd of gevoelens van vervreemding – het idee dat de verzorgingsstaat te weinig voor iemand doet of vooral lage inkomens bedient – samenhangen met steun voor sociaal beleid. De analyse is gebaseerd op surveydata uit december 2023 onder een voor Nederland representatieve steekproef. De resultaten tonen dat de steun voor de verzorgingsstaat en voor concrete hervormingen – het verhogen van de uitkeringen, het afschaffen van het eigen risico en het gratis maken van kinderopvang – hoog blijft. Tegelijkertijd ondermijnt het breed gedeelde beeld dat de verzorgingsstaat vooral gericht is op lage inkomens het draagvlak, vooral onder hogere inkomens en hoger opgeleiden. Met name steun voor het verhogen van uitkeringen blijkt hiervoor kwetsbaar. Dit laat zien dat (het beeld van) een exclusief, op lage inkomens gericht stelsel een risico kan vormen voor duurzaam maatschappelijk draagvlak.