Vernieuwing of verschraling? Enkele beschouwingen over de beoogde hervorming van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand

In 2012 presenteerde staatssecretaris Teeven zijn hervormingsplannen ten aanzien van de gesubsidieerde rechtsbijstand onder de noemer stelselvernieuwing rechtsbijstand. Sedertdien is er veel gebeurd. De Tweede Kamer heeft een hoorzitting met experts aan het thema gewijd, de Eerste Kamer heeft aandacht aan het onderwerp besteed in de context van het debat over de staat van de Rechtsstaat, er is advies uitgebracht over de rechtmatigheid van de beoogde hervorming, er zijn pilots uitgevoerd en er is een concept-wetsvoorstel ter consultatie aan het veld is aangeboden. In deze bijdrage zal ik de hierin genoemde plannen bespreken aan de hand van drie vragen.
Wanneer is de toegang tot het recht voldoende gewaarborgd en wat mag dat kosten?
Moet de overheid de hiermee gemoeid gaande kosten dragen, of mag van de burger meer zelfredzaamheid worden verwacht?
Leiden bezuinigingen per se tot verschraling of bieden schralere tijden ook kansen tot hervorming?