Mistake of law: excusing perpetrators of international crimes

De foto’s van Amerikaanse soldaten die gevangenen in de Abu Ghraib-gevangenis in Irak mishandelden, veroorzaakten een wereldwijde golf van afschuw en verontwaardiging. De foto’s onthulden een breed scala aan misstanden. Sommige foto’s tonen Amerikaanse soldaten poserend naast de mishandelde gevangenen, lachend, hun duim opstekend. Terug in Amerika, vervolgd voor deze strafbare feiten, beriepen sommige soldaten zich er op dat ze niet wisten dat ze iets verkeerd hadden gedaan. In hun optiek hadden ze geen strafbare feiten gepleegd maar gewoon hun werk gedaan. Zij deden een beroep op rechtsdwaling (mistake of law). Annemieke van Verseveld onderzocht of dit verweer ook opgaat in het internationale strafrecht. Het gaat daar om ernstige strafbare feiten. De stelling kan worden betrokken dat iedereen die zich daaraan schuldig maakt, moet weten dat hij strafwaardig handelt. Iedereen wordt toch geacht de wet te kennen. Zo eenvoudig is het volgens Van Verseveld echter niet. Het uitgangspunt dat iedereen geacht wordt de wet te kennen, kan in strijd komen met een ander fundamenteel rechtsbeginsel ‘geen straf zonder schuld’, wanneer de dader heeft gehandeld in vergeeflijke onwetendheid over de wederrechtelijkheid van zijn handelen.