Kard a Tulipán Alatt Magyar-Holland Történelmi Vívókapcsolatok

Samenvatting

Dit boek getiteld ‘Kard a tulipán alatt’ “Sabel onder de tulpen” gaat over de vergeten historische schermcontacten tussen Hongarije en Nederland. Hongarije staat bekend als een grootmacht in het schermen, vooral op sabel. Hiervan getuigen de vele titels en medailles die door Hongarije in de twintigste eeuw en tot op heden zijn gewonnen. Aan de basis van deze successen staat de schermmeester en officier in het Hongaarse koninklijk leger László Borsody (1878-1939) die in het Oostenrijks-Hongaarse leger opgeleid was tot schermleraar en na de Eerste Wereldoorlog tot taak kreeg om het schermen in Hongarije naar de absolute wereldtop te brengen. Hongarije was als verliezer uit de Eerste Wereldoorlog gekomen en door het Vredesverdrag van Trianon (1920), dat door de Hongaren als dictaat werd ervaren, verloor Hongarije ruim tweederde van haar grondgebied en een derde van de etnische Hongaren kwam als minderheid in de nieuwe buurlanden van Hongarije terecht. Het Hongaarse gezag besloot om op de loper op wat Hongaren beschouwen als het “Hongaarse wapen”, de sabel revanche te nemen voor de vernederingen van de Eerste Wereldoorlog. In 1925 werd Borsody benoemd tot hoofddocent schermen aan een voor die tijd modern opleidingsinstituut voor militaire sportinstructeurs en schermleraren in Boedapest (SPOTI, later Toldi Miklós) waar de basis werd gelegd voor de Hongaarse schermsuccessen die tot ver in de twintigste eeuw zouden voortduren. Borsody paste vernieuwingen in de techniek van het schermen en onderwijsmethoden toe die tot dan toe in het schermsysteem onbekend waren. Zo ontstond de Hongaarse school, die al spoedig in heel Europa, ook in Nederland, navolging zou krijgen.
De eerste grote uitdaging voor schermmeester Borsody waren de Olympische Zomerspelen van Amsterdam in 1928. In de voorbereiding tot die Spelen kwamen ook de intensieve Hongaars-Nederlandse schermcontacten tot stand. Nederland was in de Eerste Wereldoorlog neutraal gebleven en Hongarije stond toe dat Nederlandse schermers, vooral sabreurs op hun verzoek in Boedapest mochten meetrainen met de Hongaarse militaire selectie onder schermmeester Borsody. Vandaar dat talentvolle Nederlandse sabreurs, zoals Arie de Jong en Henri Wijnoldy-Daniëls zowel in Hongarije en Nederland les kregen van de Hongaarse schermprofessor Borsody, zoals hij in de Nederlandse pers werd genoemd. Arie de Jong beschouwde Borsody als zijn maître. Deze Nederlands-Hongaarse schermcontacten werden gesteund op het hoogste diplomatieke en politieke niveau door George van Rossem, zelf schermer, deelnemer aan de Olympische Spelen, voorzitter van de Internationale Schermfederatie (FIE) van 1925-1929, sportdiplomaat en voorzitter van het organisatiecomité van de succesvolle Amsterdamse Zomerspelen, door Johan Lambooij, minister van Defensie (1925-1929) en ook door het Koninklijk Huis, zowel koningin Wilhelmina als prins-gemaal Hendrik waren enthousiaste supporters van de Hongaarse schermmeester Borsody en zijn team.
De samenwerking was voor beide landen voordelig. Nederland kon mee in het internationale schermdomein. Sabreurs kregen immers van Borsody uit eerste hand les in de schermvernieuwingen die door hem waren ontwikkeld. Mede daardoor kon Nederland haar positie in de wereld van de sportdiplomatie versterken. Nederland hielp Hongarije om na de voor Hongarije traumatische Eerste Wereldoorlog weer lid te worden van de internationale sportgemeenschap, zoals het lidmaatschap van de Internationale Schermfederatie (FIE) waar Frankrijk traditioneel een sterke positie had en er in de jaren twintig in dat land een sterke antipathie heerste tegen de voormalige vijanden uit de Eerste Wereldoorlog, zoals Hongarije.
Voor Borsody waren de Zomerspelen in Amsterdam in 1928 een referentiepunt. Borsody bezocht Nederland op Nederlandse uitnodiging in 1927 een jaar voor de Spelen in Amsterdam om demonstraties en les te geven op sabel aan de Nederlandse militaire schermers. Het bezoek aan Nederland diende ook als een Hongaarse voorbereiding op de Spelen van Amsterdam. De doelstelling van Borsody was om in Amsterdam het onderdeel sabel te winnen zowel op het onderdeel individueel als in de equipe. Dat lukte ook. Ödön Terstyánszky werd Olympisch kampioen sabel individueel in een legendarische Hongaars-Hongaarse finale tegen Attila Petschauer. In de equipe finale sabel werd aartsrivaal Italië verslagen waarmee de nederlaag tegen Italië in de Olympische finale van Parijs 1924 werd goedgemaakt.
De Nederlands-Hongaarse schermcontacten die in de jaren twintig van de twintigste eeuw werden gelegd, liepen door tot ver in de twintigste eeuw tot op het hoogste niveau. Een leerling van Borsody, de officier en scherminstructeur Béla Ádám kwam na de Tweede Wereldoorlog onder bemiddeling uit Nederland in Amersfoort terecht en zette de schermzaal Ádám Béla op in het gebouw van de Muziekacademie aan de Mariaplaats in Utrecht. Daar leidde hij vele Nederlandse kampioenen op, zoals zijn Hongaarse leerling Jóska Makk die met zijn ouders en zus na de Tweede Wereldoorlog naar Nederland was gevlucht. Schermzaal Ádám Béla werd in 1977 overgenomen door de Hongaarse schermmeester Lajos Nagy die voor het communisme Hongarije had verlaten en met zijn vrouw Margit Pallós waren uitgenodigd door de voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Schermbond (KNAS) om in Nederland het schermen te komen versterken. Nagy, die later ook bondscoach van de Nederlandse sabelselectie zou worden, was een “kleinkind” van Borsody. Zijn schermmeester was niemand minder dan Aladár Gerevich, de meest succesvolle Hongaarse Olympische schermer ooit en pupil van Borsody.
Het is een grote verdienste van onderzoeker en beoefenaar van martial arts Norbert Máday dat hij de belangrijkste episode van de Hongaarse schermgeschiedenis, die van schermmeester László Borsody, heeft herontdekt en opnieuw toegankelijk heeft gemaakt voor onderzoekers en het grote publiek. László Marácz, wetenschapper en schermer voegde materiaal en tekst voor de Nederlands-Hongaarse hoofdstukken toe.

Summary

This book entitled ‘Kard a tulipán alatt’ "Sabre under the tulips" is about the forgotten historical fencing contacts between Hungary and the Netherlands. Hungary is known as a great power in fencing, especially on sabre. This is evidenced by the many titles and medals won by Hungary in the twentieth century and to date. At the basis of these successes is the fencing master and officer in the Hungarian royal army László Borsody (1878-1939) who was trained as a fencing teacher in the Austro-Hungarian army and was given the task to push fencing in Hungary to the absolute world top. Hungary had emerged as a loser from the First World War and the Trianon Peace Treaty (1920), which the Hungarians considered a dictate, made Hungary lose more than two thirds of its territory and one third of the ethnic Hungarians became a minority in the new neighboring countries of Hungary. The Hungarian authority decided to take revenge for the humiliations of the First World War at the piste on what is considered by Hungarians as the "Hungarian weapon", the sabre. In 1925, Borsody was appointed senior lecturer in fencing at the then modern training institute for military sports instructors and fencing teachers in Budapest (SPOTI, later Toldi Miklós) where the foundations were laid for the Hungarian fencing successes that would continue well into the twentieth century. Borsody applied innovations in fencing techniques and teaching methods that were previously unknown in the fencing system. This is how the Hungarian school came into existence, which would soon be copied throughout Europe, including the Netherlands.
The first major challenge for fencing master Borsody was the Amsterdam Summer Olympics in 1928. In the preparation for those Games, the intensive Hungarian-Dutch fencing contacts were established. The Netherlands had remained neutral during the First World War and Hungary allowed Dutch fencers, especially sabre fencers at their request to train with the Hungarian military selection under fencing master Borsody in Budapest. That is why talented Dutch sabre fencers, such as Arie de Jong and Henri Wijnoldy-Daniëls, received lessons from the Hungarian fencing professor Borsody, as he was called in the Dutch press, both in Hungary and the Netherlands. Arie de Jong regarded Borsody as his maître. These Dutch-Hungarian fencing contacts were supported at the highest diplomatic and political level by George van Rossem, himself fencer, participant in the Olympic Games, chairman of the International Fencing Federation (FIE) from 1925-1929, sports diplomat and chairman of the organizing committee of the successful Amsterdam Summer Olympic Games, by Johan Lambooij, Minister of Defense (1925-1929) and also by the Dutch Royal House, both Queen Wilhelmina and Prince-Consort Hendrik were enthusiastic supporters of the Hungarian fencing master Borsody and his team.
The cooperation was beneficial for both countries. The Netherlands could keep up in the international fencing domain. After all, Dutch sabre fencers received first-hand lessons from Borsody in the fencing innovations that he had developed. Partly because of this, the Netherlands was able to strengthen its position in the world of sports diplomacy. After the traumatic First World War for Hungary, the Netherlands helped Hungary to become a member of the international sports community again, such as membership of the International Fencing Federation (FIE) where France traditionally held a strong position and where there was in that country a strong antipathy in the 1920s against former enemies from the First World War, such as Hungary.
The 1928 Summer Games in Amsterdam were a reference point for Borsody. Borsody visited the Netherlands at the invitation of the Netherlands in 1927 a year before the Games in Amsterdam to give demonstrations and to teach sabre fencing lessons to Dutch military fencers. The visit to the Netherlands also served as a Hungarian preparation for the Amsterdam Games. The objective of Borsody was to win the sabre discipline in Amsterdam, both individually and in the team. That worked out fine. Ödön Terstyánszky became Olympic champion saber individually in a legendary Hungarian-Hungarian final against Attila Petschauer. In the team final sabre, archrival Italy was defeated, making up for the defeat against Italy in the 1924 Olympic final of Paris.
The Dutch-Hungarian fencing contacts that were made in the twenties of the twentieth century continued well into the twentieth century to the highest level. After the Second World War, a student of Borsody, the officer and fencing instructor Béla Ádám arrived in Amersfoort under mediation from the Netherlands and set up the Ádám Béla fencing club in the building of the Music Academy at Mariaplaats in Utrecht. There he trained many Dutch champions, such as his Hungarian student Jóska Makk, who fled to the Netherlands with his parents and sister after the Second World War. The Ádám Béla fencing club was taken over in 1977 by the Hungarian fencing master Lajos Nagy who had left Hungary for communism and with his wife Margit Pallós were invited by the chairman of the Royal Dutch Fencing Association (KNAS) to strengthen fencing in the Netherlands. Nagy, who later became the national coach of the Dutch sabre team, was a "grandchild" of Borsody. His fencing master was none other than Aladár Gerevich, the most successful Hungarian Olympic fencer ever and a pupil of Borsody.
It is a great merit of researcher and practitioner of martial arts Norbert Máday that he has rediscovered the most important episode of Hungarian fencing history, that of fencing master László Borsody, and made it accessible again to researchers and the general public. László Marácz, scientist and fencer added material and text for the Dutch-Hungarian chapters.