De Platformsamenleving Strijd om publieke waarden in een online wereld

Steeds meer maatschappelijk en economisch verkeer verloopt via online platformen: van Airbnb tot Uber en van Coursera tot Facebook. De snelle opkomst van deze platformen heeft velen geïnspireerd tot euforische verhalen over de ‘participatiemaatschappij’ en de ‘deeleconomie’, waarin burgers zonder veel overhead en overheid zelf gemeenschappen vormen en diensten en goederen met elkaar delen. Doordat platformen bestaande praktijken en instituties – van taximarkt tot het onderwijs– letterlijk en figuurlijk ‘ontregelen’, zouden deze platformen leiden tot economische en maatschappelijke innovatie.

Wat vaak onderbelicht blijft, is de ‘sturende’ rol die online platformen spelen in de organisatie van het maatschappelijk verkeer. Hun interfaces met like-knoppen, reputatiesystemen en algoritmes, waarmee ze vraag en aanbod aan elkaar koppelen, geven sterk richting aan de samenleving. Dit heeft grote gevolgen voor publieke belangen, zoals de toegankelijkheid, veiligheid en betaalbaarheid van (openbaar) vervoer, de pluriformiteit in de journalistiek of de inrichting van het onderwijs.

In dit boek verkennen de auteurs, José van Dijck, Thomas Poell en Martijn de Waal, de sturende werking van platformen in drie maatschappelijke domeinen: vervoer, journalistiek en onderwijs. Hamvraag daarbij is: hoe kunnen publieke waarden in de platformsamenleving worden gewaarborgd?