Haagsche quaesties Een studie naar de ontwikkeling van de culturele infrastructuur in Den Haag 1890-1920

De directe aanleiding tot dit onderzoek vormde de vondst van een groot aantal ontwerptekeningen die deel uitmaken van de ‘schouwburgquaestie’. Dit vraagstuk ontstond in 1890, ingegeven door het achterstallig onderhoud van het schouwburggebouw. De discussie over de juiste locatie groeide uit tot een over het belang van de schouwburg in de snel veranderende stad en zou de Haagse gemoederen drie decennia bezig houden. Deze studie laat zien dat dit vraagstuk niet op zich zelf stond. Naast de schouwburgquaestie en een eveneens langdurige museumquaestie kende Den Haag nog een museumkwestie (met een k) en een orkestkwestie. Juist in de hofstad waren deze vraagstukken, meer dan elders, nauw verweven met de grootstedelijke problematiek van die tijd.
Het belang van deze studie ligt in de integrale benadering. In het hofstedelijk sociale verkeer was zien en gezien worden, dus deelname aan het plaatselijk vertier en het culturele leven, van eminent belang, evenals beeldvorming. Vandaar de sterke bemoeienis van de verschillende stedelijke maatschappelijke en opkomende politieke krachten met deze culturele vraagstukken.
De uitwerking van het onderzoek is vervat in vier min of meer chronologische casussen: de ontwikkelingen in de jaren 1890-1898, de verwikkelingen rond respectievelijk het Residentie-Orkest, het Haagse theater en de Koninklijke Schouwburg en het Gemeentemuseum. Dit onderzoek toont onverwachte hiaten in het Haagse collectief geheugen – met name de interventies van koningin-regentes Emma bleken cruciaal voor de genoemde ontwikkelingen – en plaatst tegelijkertijd enige kanttekeningen bij de recente geschiedschrijving van de stad. In de eerste twee decennia van de twintigste eeuw vonden de Haagse culturele instellingen een eigen plek in de stad, programmering en publiek. In dezelfde periode werd de basis gelegd voor een gemeentelijk cultuurbeleid dat tot op de dag van vandaag herkenbaar is.