Verrek, het is geen kunstenaar: Gerard Reve en het schrijverschap

Edwin Praat onderzocht het schrijverschap van Gerard Reve. Hij stelt dat de hoofdpersonages in Reves werk niet los te zien zijn van de Gerard Reve die via kranten en televisie de Nederlandse huiskamers bereikte. Praat biedt niet alleen nieuwe visies op werk als Op weg naar het einde, Nader tot U en De taal der liefde, maar ook op legendarische tv-optredens van Reve, zoals de huldiging in de Allerheiligste Hartkerk in 1969 en De Grote Gerard Reve Show van 1974. Hij richt zich daarbij vooral op diens zelfrepresentatie, onderzoekt de wijze waarop Reve zijn imago binnen en buiten zijn werk vormgaf, en beschrijft hoe hij daarbij dankbaar gebruik maakte van een van de meest hardnekkige stereotypen in de moderne westerse cultuur: dat van de kunstenaar als bohémien. Aanvankelijk identificeerde Reve zich met dit stereotype, maar later distantieerde hij zich er krachtig van. Vanaf het begin zijn er in Reves zelfrepresentatie twee lagen zichtbaar: Reve speelde zichzelf niet alleen nadrukkelijk in de kijker door lezers, luisteraars en toeschouwers te vermaken, ontroeren en schofferen, maar reflecteerde ook voortdurend, en openlijk, op het hoe en waarom van zijn publieke manifestatie. Zo legde Reve zijn eigen strategieën bloot, maar zorgde hij tegelijkertijd voor een ongrijpbaarheid die velen als ‘ironisch’ bestempelden. Uiteindelijk houdt Praat zijn bevindingen over Reves schrijverschap tegen het licht van theorieën over de vraag hoe kunst en kunstenaars in de maatschappij functioneren. Daarbij concentreert hij zich op de cultuursociologie van Nathalie Heinich en - vooral - van Pierre Bourdieu.