Landhuizen en villa’s in Nederland tussen 1840 en 1916

Het object van onderzoek van dit proefschrift is de ontwikkeling van plattegronden van villa’s en landhuizen uit de periode 1840–1916. De centrale vraagstelling daarbij is of en zo ja, welke veranderingen plaatsvinden in de plattegronden, hoe deze vorm krijgen en welke maatschappelijke trends, inclusief sociaaleconomische effecten, daarop invloed hebben. Tegelijkertijd kan dan de vraag beantwoord worden hoe de villa’s en landhuizen in samenhang daarmee veranderen in vorm, grootte en opzet.
De onderliggende hypothese hierbij is de aanname dat er vanaf het derde kwart van de negentiende eeuw in Nederland een fundamentele verandering plaats vindt bij het wonen buiten de stad in een villa. Een groeiende groep uit de gegoede middenklasse, geholpen door een sterk verbeterde railinfrastructuur, gestimuleerd door een versnelde urbanisatie en verlangen naar het leven op het land onder gelijken, kiest voor permanente bewoning buiten de stad in een villa, maar blijft in de stad blijft werken. De buitenhuizen voor de stedelijke elite, bestemd voor zomerbewoning, veranderen in de villa’s en later de landhuizen. Deze verandering heeft effect op de aard en de opzet van de vrijstaande woningen buiten de stad, waarbij er een trend wordt ingezet richting kleinere villa’s op kleinere percelen, resulterend in grotere dichtheden.