Civielrechtelijke verjaring van internationale misdrijven

Rebas Kadir was 4 toen zijn longen en zijn huid werden verminkt bij een gifgasaanval op Halabja, een Koerdische stad in het noorden van Irak. De Nederlandse zakenman Frans van Anraat heeft een wezenlijk bijdrage geleverd aan de chemische wapens in Irak. In 2007, twintig jaar na zijn gifgasleveringen, veroordeelde het Gerechtshof Den Haag hem voor medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven. Hij zit op dit moment een gevangenisstraf van 16,5 jaar uit.
Toen Van Anraat hier werd vervolgd, wilden Kadir en andere slachtoffers hun schade op hem verhalen. Maar civiele vorderingen verjaren naar Nederlands recht. Ook als ze voortkomen uit internationale misdrijven zoals oorlogsmisdrijven of genocide. De dader kan tot in lengte van jaren worden berecht; in de strafzaak tegen Van Anraat speelde de verjaringstermijn geen enkele rol. Maar civiele vorderingen hebben een houdbaarheidsdatum. Voor sommige slachtoffers bleek de verjaring een onneembare hobbel.

Mijn oratie gaat over de vraag waarom oorlogsmisdrijven en andere ernstige misdrijven wel verjaren in het civiele recht en niet in het strafrecht. Mijn conclusie is dat hier geen goede argumenten voor bestaan.

De wetgever moet in actie komen. De wetgever heeft tot nu toe - wellicht mede om mogelijke aansprakelijkheid van de Staat zelf af te weren - vooral aandacht gehad voor het strafrecht. De overheid heeft vooral behoefte aan het stellen van daden bij ernstige misdrijven in de vorm van vervolging. Het is tijd om slachtoffers via het civiele recht vergelijkbare mogelijkheden te geven.