Corona als (gemiste) kans

Sinds het begin van de pandemie speculeren stadsgeografen, ruimtelijke economen en planologen over de mogelijke gevolgen voor steden. Zal corona een nieuwe periode van de-urbanisatie inluiden? Betekent dit het einde van files of het openbaar vervoer? Zijn er in de toekomst nog winkels in onze binnensteden of laten we alles via platforms bezorgen? Tegelijkertijd wordt er volop nagedacht over hoe deze crisis gebruikt kan worden om noodzakelijke hervormingen of zelfs transities te versnellen: corona als ‘kans’. Na een paar jaar hebben we meer zicht op wat er feitelijk is gebeurd. Wat voor beleid is daadwerkelijk gevoerd om de gevolgen van de pandemie te verzachten en zijn hierbij inderdaad ‘kansen gegrepen’? Op basis van recent ESPON-onderzoek worden de ervaringen in de regio Amsterdam besproken in het licht van de EU herstelfondsdoelstellingen om sociaaleconomische achterstanden te verminderen (just), de samenleving met respect voor de natuur duurzamer te maken (green) of slim verder te digitaliseren (smart). Op het oog lijkt hiervoor maar weinig aandacht te zijn geweest in Nederland. Dat komt deels door de vergaande centralisatie in Nederland en door het generieke karakter van het beleid om de negatieve gevolgen van corona te verzachten. Op lokaal niveau wordt echter wel degelijk aan deze transities gewerkt bij de crisisbestrijding, maar dan wel vaak ingepast in bestaande strategieën. Zo worden kansen (weliswaar wat verborgen) toch min of meer benut.

Since the onset of the COVID-19 pandemic (corona), urban geographers, spatial economists and planners have been speculating about the possible impact on cities. Will corona herald a new period of de-urbanization? Will it mean the end of traffic jams or public transport? Will shops in city centers become a thing of the past if everything is ordered online? At the same time, the crisis could also be used to accelerate necessary reforms or transitions. After a few years, we can take stock of what actually happened. What kind of policies were implemented to mitigate the impact of the pandemic and were opportunities seized in the process? Based on recent ESPON research, the experiences in the Amsterdam region are discussed in the light of the EU recovery objectives to reduce socio-economic disadvantages (just), promote sustainability (green) and further digitization (smart). The results show that little attention seems to have been paid to these matters in the Dutch policy response. This is partly due to the far-reaching centralization in the Netherlands and the generic policy design. At the local level, however, there was more evidence of this happening, usually as part of an existing strategy. Therefore, some opportunities posed by the crisis were seized, although not necessarily explicitly.