Erop of eronder: de strijd om het bodemarchief in drie Vinexlocaties: over archeologische monumentenzorg, ruimtelijke ordening en de kwaliteit van de leefomgeving

Anneke de Zwart deed onderzoek naar de spanningen en fricties die zich voordoen in de praktijk van het ruimtelijk beleid wanneer de aanspraken van de archeologische monumentenzorg (AMZ) conflicteren met andere claims op de ruimte en de bodem. Om het spanningsveld tussen de AMZ en de archeologie enerzijds en de ruimtelijke ordening anderzijds te verduidelijken, behandelt ze twee niveaus: het abstracte niveau van de denkwerelden binnen de twee beleidsvelden en het concrete niveau van de praktijk. De praktijk wordt inzichtelijk gemaakt aan de hand van casestudies, drie vinexlocaties (Arnhem-Schuytgraaf, Elst-Westeraam en Nijmegen-Waalsprong), waar de gemeentebesturen en planners de woningbouwopgave moeten realiseren en de archeologen het Verdrag van Malta willen implementeren. Het op dit verdrag gebaseerde beleid is een streven naar het behoud van waardevolle archeologische vindplaatsen in de grond. De archeologen proberen dit behoud in situ te bereiken door integratie van geselecteerde vindplaatsen in de openbare ruimte. Om de casussen te analyseren gebruikte De Zwart een aantal theoretische begrippen uit de beleidswetenschappen waaronder ‘handelingstheorieën’ en ‘congruente betekenissen’. De reconstructie van de ideaaltypische handelingstheorieën van de betrokken actoren laten ten eerste zien waarom de beleidsprocessen zo moeizaam verlopen en geven ten tweede aangrijpingspunten om een vijftal condities te formuleren waaraan voldaan moet zijn om een meer vruchtbare samenwerking tussen partijen tot stand te brengen.