‘Proeft de kost en kauwtse met uw’ oogen’. Beeldtraditie, betekenis en functie van het Noord-Nederlandse keukentafereel (ca. 1590-1650)

Het keukenstuk was in de eerste helft van de 17de eeuw in de Noordelijke Nederlanden een bijzonder populair onderwerp. Deze schilderijen van etenswaren, dikwijls met keukenmeiden en boerse personages in een rijk gevulde keuken, werden in vele verschijningsvormen gemaakt door talrijke kunstenaars.
Hoe hield deze verscheidenheid verband met de verschillen in betekenis en functie van deze schilderijen? Welke gedachten en associaties riepen de voorstellingen op bij het toenmalige publiek? Voor wie waren de schilderijen bestemd en waar hingen ze? Hoe en waarom veranderden vorm en inhoud naar verloop van tijd? Om deze vragen te beantwoorden, combineert deze rijk geïllustreerde studie een kunsthistorische methode met een brede cultuurhistorische benadering: picturale tradities en iconografie worden onderzocht tegen de achtergrond van sociaal-economische ontwikkelingen, komische tradities in de literatuur en de mechanismen van de 16de- en 17de-eeuwse "lachcultuur".
Boven alles blijkt dat keukenstukken en aanverwante voorstellingen van etenswaren dienden tot vermaak en dat zij op velen een grote aantrekkingskracht uitoefenden door het bijzondere vermogen van de schilders met hun geschilderde illusies de ogen te bedriegen en te verleiden tot zintuiglijk genot. In de competitie met hun vermaarde voorgangers uit zowel de oudheid en de 16de eeuw als met hun tijdgenoten, en aangespoord door het publiek, creëerden 17de-eeuwse schilders de voorstellingen met etenswaren waarvan de kwaliteit, kwantiteit en verscheidenheid ons tot op de dag van vandaag doet verbazen. Dit fenomeen wordt verklaard door het mechanisme dat aan het ontstaansproces ten grondslag ligt, en de impulsen die het proces hebben "aangejaagd", centraal te stellen.