De oorlog verzameld: Het ontstaan van de collectie van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie

Tussen 1945 en 1950 verzamelde het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) onder chaotische omstandigheden een belangrijk deel van zijn collectie. Het instituut had niet als enige belang bij de archieven van het Duitse bezettingsbestuur en Nederlandse nationaalsocialistische organisaties. Vooral de Bijzondere Rechtspleging en het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis hadden documenten uit deze archieven nodig om hun werk te kunnen doen. In dit spanningsveld kon het Algemeen Rijksarchief geen rol spelen, omdat het op oude archieven was georiënteerd en pas later oog kreeg voor het belang van oorlogsarchieven. In de gezamenlijke, soms door vooronderstellingen en oorlogsherinneringen geplaagde onderneming die het samenstellen van de collectie voor de RIOD-medewerkers was, kwamen het interviewen van getuigen en het verzamelen van dagboeken en andere particuliere documenten tot bloei. Dit alles gebeurde tegen een achtergrond die op zichzelf niet zo veel met de oorlog te maken had. In de decennia voor de oorlog was de belangstelling voor ‘nationaal erfgoed’ toegenomen en waren de openbare bibliotheek en verschillende documentatiecentra ontstaan.