Hoe rood, hoe geel? Onderzoek naar parameters in historische verfrecepten

Sinds de prehistorie zijn natuurlijke kleurstoffen gebruikt om textiel mee te verven. De allereerste verfrecepten zijn voor ons een raadsel daar ze niet op schrift zijn overgeleverd. Maar al vroeg worden verfrecepten beschreven, niet perse door de ververs zelf maar door geïnteresseerde ‘toeschouwers’. Historische verfrecepten zijn soms gedetailleerd maar vaker juist zeer summier. De reden hiervoor is niet bekend, de schrijvers miste mogelijk de vaardigheden nodig om een goede verving te verkrijgen of was juist zeer ervaren en beschreef allerlei, voor hem bekende aspecten niet.
In het kader van het Europese project CHARISMA is onderzoek gedaan naar de parameters in verfrecepten die een effect hebben op de kleur. Hiervoor zijn historische recepten bestudeerd en alle parameters die daarin een rol spelen beschreven. Gebaseerd op deze informatie is een exact recept geformuleerd, geen bestaand recept maar een combinatie van allerlei recepten. Dit zou men een eclectisch recept kunnen noemen. Vervolgens zijn hier vervingen mee uitgevoerd, waarbij alle parameters ook zijn gevarieerd om zou het effect van die parameter op het eindresultaat te onderzoeken.
In dit artikel zal worden ingegaan op dit eclectische recept en de resultaten, waarbij wordt gefocust op het gele wou en het rode meekrap, beide beitskleurstoffen. Er is daarnaast onderzoek gedaan naar een aantal andere natuurlijke kleurstoffen zoals roodhout, anatto, Perzische bessen en indigo welke elders in meer detail zijn beschreven.