Ontmenselijking van de grote onderneming

Het afgelopen jaar heb ik met enige regelmaat lezingen gegeven waarin ik mijn zorgen heb geuit over het systeem van governance en organisatie van de grote onderneming. Elementen van het beeld zijn overigens ook van toepassing op andere grote organisaties zoals universiteiten en ziekenhuizen, zoals ik als voorzitter van een universiteit heb mogen ervaren. Ik richt mij hier in de eerste plaats op de grote onderneming, genoteerd aan de effectenbeurs. De thema’s die mij zorgen baren, vragen om een uitgebreide en geïntegreerde analyse, een analyse die voor de afzonderlijke thema’s vanuit verschillende invalshoeken en disciplines ook wel wordt gemaakt. De optelsom van de zorgen op de verschillende deelgebieden leidt tot een beeld dat het er in de grote onderneming niet meer veel toe doet wat het betekent om een mens te zijn. Dat wat wij als mensen belangrijk vinden, zowel wat ons inspireert en groter maakt dan onszelf, als dat waar wij menselijkerwijs onze grenzen trekken, speelt steeds minder een rol in de manier van organiseren en besluitvorming in de grote onderneming. Wij verlaten ons ook steeds minder op ons menselijke beoordelingsvermogen voor het maken van keuzes. In deze bijdrage schets ik mijn zorgen en geef ik een begin van een benadering die de mens in ons en in onze onderneming weer in beeld brengt.