‘Hard werken om normaal te zijn’ Praktijken en illusies van inclusie

Mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb) hebben in toenemende mate moeite om te participeren in een complexer wordende samenleving. Voor hen is meedoen niet vanzelfsprekend en vaak ‘hard werken’. Hun dagelijkse botsingen en strijd worden in dit boek begrepen als ‘praktijken van inclusie’, mede omdat inclusie in beleid een belangrijk doel van ondersteuning is maar er nog weinig zicht is op hoe mensen met een lvb dit zelf ervaren. Het hart van het boek bestaat dan ook uit de verhalen van mensen met een lvb in Nederland en Noorwegen.
Mensen met een lvb ervaren vaak een dagelijkse strijd door gebrekkige ruimte voor ‘andersheid’. Op basis van het empirisch onderzoek vallen vier praktijken van in- en exclusie te onderscheiden: ingesloten worden, buitengesloten worden, aansluiting zoeken en je afsluiten. Deze praktijken zijn niet strikt van elkaar te scheiden, ze wisselen elkaar af en kennen een zekere veranderlijkheid. Ook kwamen de problemen die mensen ervaren niet slechts voort uit een verstandelijke beperking maar speelden er veel meer aspecten.
De praktijken contrasteren sterk met de beleidsverwachtingen rondom inclusie. Ondanks de goede bedoelingen kent beleid nog weinig oog voor de strijd die mensen met een lvb dagelijks moeten leveren. Belangrijke stappen voorwaarts zijn het richten op belangenbehartiging, structurele aanpassingen, het zoeken naar ‘andere plekken’ en in te zetten op ondersteuning. De sociologie kan hierbij een belangrijke bijdrage leveren. Dit is hard nodig aangezien het huidige discours rondom mensen met een lvb in Nederland niet toereikend is om hun strijd te begrijpen.