Studie & werk 2009: hbo'ers en academici van afstudeerjaar 2006/2007 op de arbeidsmarkt

Jaarlijks wordt in Studie & Werk de arbeidsmarktpositie van pas afgestudeerde hoogopgeleiden beschreven. Op de jaren van economische voorspoed rond de eeuwwisseling, waarin hun arbeidsmarktpositie sterk verbeterde, volgde een drietal jaren van een zich verzwakkende arbeidsmarktpositie (2003-2005) en drie jaren van lichte verbetering (2006-2008). Momenteel is natuurlijk de vraag is hoe de arbeidsmarktpositie van pas afgestudeerden zich heeft ontwikkeld in het afgelopen jaar, waarin de financiële crisis uiteindelijk leidde tot een wereldwijde economische recessie die ook aan Nederland niet voorbij gaat. Maar veel van de afgestudeerden uit het cohort 2006/07 hadden natuurlijk al lang een baan op het moment dat het CPB ons kwam vertellen dat we hier wel degelijk van een crisis moesten spreken. Om de arbeidsmarktsituatie van hoger opgeleiden in 2008 in historische context te kunnen plaatsen, bekijken we in dit hoofdstuk vijf indicatoren van de arbeidsmarktpositie van pas afgestudeerden: de zoekduur naar een passende baan, het salaris, de baanzekerheid, het vertrouwen van alumni in hun kansen op de arbeidsmarkt en de door hen gebruikte zoekkanalen.

De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het studiejaar 2006/2007, die daarover in januari 2009 werden ondervraagd, is verslechterd ten opzichte van de positie die alumni in het voorgaande jaar hadden. De eerste effecten van de economische crisis zijn dus voor deze groep al zichtbaar. Zoekduren zijn voor zowel hbo’ers als academici aanzienlijk afgenomen, maar lijken weer een stijgende trend te hebben ingezet. De salarissen zijn voor hbo’ers harder gestegen dan de inflatie, maar voor academici zijn deze gedaald. Het blijkt dat voor deze groep vooral de salarissen in recent gestarte banen lager liggen. Daarnaast hebben veel minder alumni anderhalf jaar na afstuderen een vast contract; ze moeten langer met een tijdelijke verbintenis aan het werk. Het is gezien de actualiteit ook niet verrassend dat het vertrouwen in de kansen op de arbeidsmarkt op de lange termijn sterk is gedaald. De verwachtingen van het toekomstige inkomen zijn veel lager dan in eerdere jaren. De bereidheid om voor een baan te verhuizen is vooral bij hbo’ers sterk gestegen; deze indicator wijst dus ook op een afnemend vertrouwen in de eigen kansen op de arbeidsmarkt. Het korte termijn arbeidsmarktvertrouwen is ook gedaald, al is deze daling relatief gezien vrij beperkt.