Onder het mom van integriteit

Overheidsinstanties krijgen steeds vaker bevoegdheden om gegevens te verzamelen en vervolgens te delen met andere overheidsinstanties. De uitbreiding van deze bevoegdheden heeft (mede) ten doel om de aanpak van criminaliteit en fraude te vergemakkelijken. Met behulp van de verzamelde gegevens kan een risicoanalyse worden gemaakt van personen en hun activiteiten en van de kans dat deze tot criminaliteit zullen leiden. Dit maakt het mogelijk preventief in te grijpen, in het bijzonder door bepaalde vergunningplichtige activiteiten niet te niet toe te staan of aanbestedingen niet te gunnen. Een belangrijk aangrijpingspunt voor deze aanpak is de integriteitstoetsing. Hier komen het verzamelen, delen en gebruiken van informatie bij elkaar. Op grond van deze gegevens kan een bestuursorgaan concluderen dat de betrokken partij niet voldoet aan integriteitseisen en deze vervolgens uitsluiten van bepaalde activiteiten. Omdat dergelijke conclusies zijn gebaseerd op een inschatting van de kans dat de betrokkene zich inlaat met criminaliteit en niet louter op harde feiten berusten, rijst de vraag of onder het mom van integriteit niet steeds dichter wordt aangeschurkt tegen de grens tussen ordenend en bestraffend bestuur. Dit wordt onderzocht voor qua onderwerp en strekking met elkaar verbonden regelgeving: de nieuwe Aanbestedingswet, de Wet controle rechtspersonen en de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob. Geconcludeerd wordt dat het bestuur via de integriteitstoets de grens tussen preventief en repressief optreden nadert. Dit noodzaakt tot verhoogde aandacht voor de rechten van de verdediging.