Inzicht in transparantie Een essay over trade-offs achter algoritmische besluitvorming

Algoritmen in het openbaar bestuur worden steeds vaker bekritiseerd om een gebrek aan transparantie. Wetgever en de burger verwachten dat besluiten die genomen worden op basis van algoritmen en die van invloed zijn op het leven van individuen, transparant zijn. Dit artikel beredeneert de organisatorische context achter dit idee van transparante algoritmen. We zien transparantie als een waarde, net als waarden als veiligheid, duurzaamheid of privacy. Daarmee wordt al snel duidelijk dat transparantie op gespannen voet kan staan met andere waarden. Indien niet alle waarden maximaal geborgd kunnen worden, ontstaat er waardenconflict. Hoe gaan organisaties met waardenconflict om bij algoritmische besluitvorming? Daarover is niet veel bekend. In deze bijdrage theoretiseren we de omgang met waardenconflict in organisaties. We concluderen dat er meer aandacht nodig is voor de transparantie van de organisatie achter waardenconflict, in plaats van de transparantie van algoritmen. We sluiten af met een onderzoeksagenda.