Onbeschaafd, primitief of gewoon anders?

Het pre-Romeinse Italië werd bewoond door een groot aantal bevolkingsgroepen, elk met een eigen cultuur en bewoningsgebied. Over het bestaan van deze groepen zijn wij geïnformeerd door antieke auteurs die echter schrijven vanuit eigen perspectief en in een veel latere periode. Het beeld dat daardoor gecreëerd wordt, is veelal eenzijdig en gekleurd en wordt gekenmerkt door stereotypen. De titel Onbeschaafd, primitief of gewoon anders? verwijst naar hoe er binnen samenlevingen waardeoordelen kunnen worden geveld over 'anderen' of nieuwkomers die zich in situaties van sociale onrust of onderdrukking cultureel profi leren. Zowel nu als 2500 jaar geleden. Aan de hand van het antieke Satricum, een Latijnse nederzetting ten zuiden van Rome die volgens de historische overlevering in 488 v.Chr. werd ingenomen door de Volsken - een pre-Romeinse Italische bevolkingsgroep - wordt uiteengezet in hoeverre het historische beeld van de Volsken overeenstemt met het archeologische. Een overkoepelende vraag hierbij is of het überhaupt mogelijk is om materiële cultuur in etnische zin te duiden.