Van raad naar daad Advisering in tijden van wetenschapsweerstand

Wanneer wetenschap en politiek door elkaar lopen, verwetenschappelijkt de politiek en raakt de wetenschap onvermijdelijk gepolitiseerd. Dit is risicovol voor beide domeinen. Politieke waarden- en belangenafweging verdwijnt naar de achtergrond én het gezag van wetenschap als onafhankelijke kennisbron staat ter discussie. Wetenschappelijke adviesraden vormen een onmisbare en verbindende schakel tussen beide domeinen. Ze ontsluiten kennis en zetten deze om in richtinggevende input voor beleid. In advies dus.
De praktijk van beleidsadvisering vereist een balans tussen distantie en betrokkenheid ten aanzien van de regering. Distantie omdat er afstand nodig is voor onafhankelijk en kritisch advies. Betrokkenheid omdat aanbevelingen wel moeten aansluiten op de beleidsvraagstukken waar politici en ambtenaren mee te maken hebben. Deze evenwichtskunst is niet eenvoudig en staat onder druk. De transformatie van de informatieomgeving en de wereldwijde opkomst van populistische politiek hebben het speelveld blijvend veranderd. Online is voor elke wetenschappelijke consensus wel een alternatief te vinden. Populistische leiders trekken het gezag van waarheidsvindende instituties openlijk in twijfel; ze wakkeren welbewust wantrouwen aan ten aanzien van journalistiek, rechtspraak en wetenschap. Tezamen leiden deze ontwikkelingen tot een context van wetenschapsweerstand die implicaties heeft voor het werk en de positie van raden.