HR (zaaknr. 07/10383, LJN BF0938: [VS-verenigingsarrest])

Belanghebbende heeft de Amerikaanse nationaliteit en woont in Nederland. Hij was in 2000 bestuurder van een in Nederland gevestigde vereniging, waarvoor hij werkzaamheden verrichtte tegen betaling van een salaris. De vereniging was niet belastingplichtig. Een deel van het salaris werd doorbelast aan een met de vereniging verbonden stichting waarvan belanghebbende bestuurder was en waarvoor hij eveneens werkzaamheden verrichtte. De stichting is in 2000 voor het geheel van haar activiteiten in de heffing van de vennootschapsbelasting betrokken. Voor belanghebbende gold de 35%-regeling; hij werd beschouwd als een fictief buitenlands belastingplichtige. Voor de toepassing van de Overeenkomst Nederland-Verenigde Staten t.v.v.d.b. (het verdrag) diende hij te worden aangemerkt als inwoner van de Verenigde Staten. Van het totaal aantal werkzame dagen in het jaar 2000 heeft belanghebbende 167 dagen in Nederland gewerkt en 93 dagen in het buitenland, waaronder 5 in de Verenigde Staten. Voor het Hof was onder meer in geschil of zijn salaris valt onder art. 16 (inzake niet-zelfstandige arbeid) of onder art. 17 (inzake bestuurders- en commissarissenbeloningen) van het verdrag. Het Hof heeft in laatstgenoemde zin geoordeeld.
HR: Art. 17 van het verdrag betreft beloningen die door een inwoner van een van de verdragsluitende staten zijn verkregen in zijn hoedanigheid van bestuurder van een lichaam dat inwoner is van de andere staat, zulks te beoordelen aan de hand van de definitie van inwoner die in art. 4 is gegeven voor de toepassing van alle bepalingen van het verdrag.
Op grond van art. 4, eerste lid, van het verdrag dient een lichaam als inwoner van Nederland te worden aangemerkt indien het volgens de Nederlandse wetgeving alhier aan belasting is onderworpen op grond van zijn plaats van leiding, plaats van oprichting of enige andere soortgelijke omstandigheid. Een in Nederland gevestigde vereniging is als regel niet belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting; een uitzondering daarop geldt slechts indien en voor zover de vereniging een onderneming drijft.
Volgens art. 4, eerste lid, worden naast personen die aan belasting zijn onderworpen tevens als inwoner van een van de staten aangemerkt de vrijgestelde pensioenfondsen en vrijgestelde organisaties zoals bedoeld in art. 35 en 36 van het verdrag, indien zij inwoner zijn van de desbetreffende staat volgens de aldaar geldende wetgeving. Deze laatste toevoeging wijst erop dat de in art. 35 en 36 bedoelde fondsen en organisaties zonder afzonderlijke vermelding in art. 4, eerste lid, niet, althans niet in alle gevallen, op basis van het criterium van onderworpenheid als inwoner in de zin van het verdrag kunnen worden aangemerkt. Daaruit valt af te leiden dat een vereniging als de onderhavige, die in 2000 geen onderneming dreef, en die geen fonds of organisatie is als bedoeld in art. 35 en 36 van het verdrag, voor het jaar 2000 niet kan worden aangemerkt als inwoner van Nederland in de zin van art. 4 en art. 17 van het verdrag.
De Hoge Raad merkt ten behoeve van de procedure na verwijzing op dat, voor zover belanghebbendes salaris kan worden toegerekend aan zijn activiteiten voor de vereniging, dit deel van het salaris valt onder de werking van art. 16 van het verdrag, en slechts in Nederland kan worden belast voor zover het is toe te rekenen aan in Nederland voor de vereniging verrichte werkzaamheden. Op het gedeelte van het salaris dat kan worden toegerekend aan de bestuursactiviteiten voor de stichting is art. 17 van toepassing, zodat Nederland daarover heffingsbevoegd is met uitzondering van het deel dat is verkregen voor diensten die belanghebbende voor de stichting heeft verricht in de Verenigde Staten.