Metacognitie bij psychotische stoornissen: van concept naar interventie

ACHTERGROND: Mensen met een psychotische stoornis ondervinden veelal problemen in wat kan worden beschreven als de metacognitieve vaardigheden. Er zijn verscheidene definities van dit concept, alsmede meetinstrumenten en klinische interventies die zich op dit concept richten.

DOEL: Een overzicht bieden van enkele veelgebruikte definities van metacognitie en gerelateerde concepten, alsmede de bijbehorende meetinstrumenten en behandelopties om metacognitie bij mensen met een psychotische stoornis te verbeteren.

METHODE: Aan de hand van de literatuur een overzicht geven van de verschillende definities van metacognitie bij psychotische stoornissen, alsmede veelgebruikte meetinstrumenten en behandelmethoden. De nadruk ligt hierbij op de recente ontwikkelingen in een model van Semerari en collega’s met bijbehorende meetinstrument (de Metacognition Assessment Scale – A). We bekijken hoe dit een toevoeging kan zijn op de bestaande methoden.

RESULTATEN: Op basis van de literatuur lijken de concepten metacognitie en gelieerde concepten meetbare constructen, alhoewel de definities en meetinstrumenten heterogeen blijken. De nieuwe conceptualisering van de sociale informatieverwerking leidt tevens tot de ontwikkeling van een nieuwe vorm van psychotherapie, die gericht is op het verbeteren van de metacognitieve vaardigheden bij mensen met een psychotische stoornis.

CONCLUSIE: Er lijken aanwijzingen dat metacognitieve vaardigheden een doel van behandeling kunnen zijn, maar meer onderzoek is noodzakelijk.


BACKGROUND: Persons with a psychotic disorder commonly experience difficulties with what is considered to be metacognitive capacity. In this article we discuss several definitions of this concept, the measurement instruments involved and the clinical interventions that target this concept.

AIM: To present a review of various frequently used definitions of metacognition and related concepts and to describe the measurement instruments involved and the treatment options available for improving the metacognitive capacity of persons with a psychotic disorder.

METHOD: We present an overview of several definitions of metacognition in psychotic disorders and we discuss frequently used measurement instruments and treatment options. The article focuses on recent developments in a model devised by Semerari et al. The measurement instrument involved (Metacognition Assessment Scale – A) is discussed in terms of it being an addition to existing methods.

RESULTS: On the basis of the literature it appears that metacognition and related concepts are measurable constructs, although definitions and instruments vary considerably. The new conceptualisation of social information processing also leads to the development of a new form of psychotherapy that aims to help patients suffering from psychotic disorders to improve metacognitive capacity.

CONCLUSION: There seems to be evidence that metacognitive abilities are a possible target for treatment, but further research is needed.