Blurred lines: vervaging van de magische lijn bij de handhaving van het Unierecht

EU recht trekt zich niets aan van de magische lijn tussen publiek- en privaatrecht, in het bijzonder niet als het gaat om handhaving. In het Unierecht worden in toenemende mate regels ontwikkeld over de bescherming van consumenten en andere zwakkere partijen. Te denken valt aan bescherming bij risicovolle financiële transacties, bij koop op afstand, bij het hanteren van algemene voorwaarden, bij het leveren van energie etc. Daarbij komt de vraag op hoe ze moeten worden afgedwongen. Bedrijven zijn vaak inventief in het omzeilen ervan. In veel gevallen wordt de lidstaten daarom ook opgedragen te zorgen dat een nationale autoriteit handhavend optreedt tegen de niet naleving van regels van consumentenrecht. Dit betekent een Unierechtelijke plicht tot handhaving.
Algemeen wordt in Nederland echter aangenomen dat de overheid geen taak heeft bij de handhaving van privaatrechtelijke regulering. Als sprake is van normoverschrijdend gedrag is het aan partijen zelf om op te treden, als zij daar redenen toe zien. Pas als er een belang is dat de individuele rechtsverhouding overstijgt, kan er aanleiding zijn voor publiekrechtelijk ingrijpen. De aanname is dat de bevoegdheid van bestuursorganen niet zover strekt dat zij een partij kunnen dwingen een bestaande rechtsverhouding te wijzigen. Wel wordt erkend dat handhaving erop gericht mag zijn om in de toekomst overtredingen te voorkomen, bijvoorbeeld door te eisen dat voortaan bepaalde voorwaarden in overeenkomsten niet meer worden gehanteerd. Dit wringt: enerzijds moeten privaatrechtelijke rechtsverhoudingen worden gerespecteerd, maar anderzijds zijn schendingen binnen die rechtsverhoudingen nu juist de reden dat overheidsingrijpen noodzakelijk is.
Het bestaan van die parallelle wegen roept vragen op over de onderlinge verhoudingen tussen de privaatrechtelijke en bestuursrechtelijke handhaving. De grens tussen beide rechtsgebieden is mede onder invloed van het Unierecht aan het vervagen: er ontstaan blurred lines.