Woordvorming

In vrijwel alle gebarentalen kunnen morfemen in morfologisch complexe gebaren
met elkaar gecombineerd worden. Hierbij vinden we een interessant modaliteitsspecifiek
patroon: de meeste morfologische processen in gebarentalen zijn niet
sequentieel van aard maar gebeuren simultaan, terwijl simultane processen in
gesproken talen een uitzondering zijn.
Tot nu toe zijn maar weinig derivationele processen voor gebarentalen
beschreven waarbij een stam met een (manueel of niet-manueel) gebonden morfeem
gecombineerd wordt. Samenstellingen zijn echter voor vele gebarentalen
beschreven. Deze worden door een aantal vormveranderingen gekenmerkt, zoals
ritmische modificaties, bewegingsveranderingen, handvormassimilatie en
spreiding van de zwakke hand. Bovendien ondergaan samenstellingen vaak
betekenisveranderingen.
Flexieprocessen op grond van bepaalde morfosyntactische kenmerken spelen
een belangrijke rol in gebarentalen. Verschillende aspecttypen kunnen of
door middel van bewegingsveranderingen en reduplicatie gerealiseerd worden
(bijvoorbeeld habitueel, iteratief en duratief) of door middel van vrije morfemen
(bijvoorbeeld completief en perfectief). Tijd, daarentegen, wordt in werkwoorden
niet morfologisch gemarkeerd.
Bij de realisatie van congruentie spelen locaties in de syntactische ruimte
een centrale rol. Hierbij moeten verschillende werkwoordtypen worden onderscheiden:
congruerende werkwoorden (regulier en achteruit) en niet-congruerende
werkwoorden. Verder beschikken sommige gebarentalen over hulpwerkwoorden
die congruentie kunnen uitdrukken als het lexicale werkwoord er niet
toe in staat is.
Meervoud van naamwoorden wordt in vele gebarentalen door middel van
reduplicatie of nulmarkering gerealiseerd, nauwelijks door middel van affixatie.
Ook blijken hierbij fonologische beperkingen een belangrijke rol te spelen.
Een andere gebruikelijke optie om meervoud uit te drukken is het gebruik van
geredupliceerde classifier-handvormen.
Twee bijzondere manieren van woordvorming zijn incorporatie en classificatie.
Telwooord-incorporatie is een morfologisch proces, dat voor vele gebarentalen
is beschreven. Classificatie gebeurt in gebarentalen door middel van
een handvormverandering: bij werkwoorden van beweging of locatie kan de
handvorm bepaalde vormeigenschappen van een argument weerspiegelen. Twee
belangrijke typen van classifiers zijn entiteit-classifiers en hanteer-classifiers.