Soli Deo Gloria Het Bijbels Museum van ds. Leendert Schouten (1828-1905) als getuigenis van de profetische en historische waarheid van de Bijbel: Een dubbelbiografie

In deze studie wordt onderzocht of het oude Bijbels Museum van ds. Leendert Schouten (1828-1905), zoals dat is overgeleverd als museale collectie, inzicht kan verschaffen in cultuurhistorische, religieuze, maatschappelijke en politieke ontwikkelingen in de tweede helft van de negentiende eeuw. Van 2013 tot 2020 staan de restanten van Schoutens museum opgesteld in een historiserende presentatie, in een ‘neutrale’ museale omgeving in het Bijbels Museum in Amsterdam. Binnen het paradigma van deze museale context (op een niet historische plaats) zijn geloofsverkondiging en religieuze praxis, zoals die in het Bijbels Museum van Schouten werden beoefend, een taboe. De verzameling komt op het eerste gezicht over als een rariteitenkabinet.
Onderzoek naar de vorming (biografie) en ordening (taxonomie) van de collectie in relatie tot het religieus paradigma van de verzamelaar, toont aan dat alle voorwerpen ten dienste staan van Schoutens getuigenis over de profetische en historische waarheid van de Bijbel. Daarmee staat Schouten in een lange protestantse ‘waardentraditie’, waarin de bekering van Joden een belangrijk gegeven is. In de tijd van Schouten wordt die ‘waardentraditie’ verbonden met eschatologisch gedachtegoed waarin de protestantse aanwezigheid in het Heilige Land en de terugkeer van de Joden naar Jeruzalem een voorwaarde zijn voor het herstel van Israël en de wederkomst van de Messias. Dit aspect van het negentiende-eeuwse protestantisme is onderdeel van de zendingsactiviteiten van de kerken en van het politieke en maatschappelijke klimaat in Europa, waarin de positie van Joden in de samenleving een kwestie wordt.
De collectie van ds. Leendert Schouten is belangrijk cultuurhistorisch erfgoed, omdat deze de geloofsbeleving en het gedachtegoed van een grote groep Nederlanders in heden en verleden representeert.