Met de deur in huis Historische woonhuisplattegronden in Nederland: De typologie van de entreeruimte, ca. 1550- 1950

Dit proefschrift beschrijft een typologische analyse van de verschillende verschijningsvormen van de entreeruimte in de woonhuisplattegrond in Nederland tussen 1550 en 1950. Typologisch plattegrondonderzoek naar ruimtes (‘ruimtetypen’) biedt theoretisch een mogelijke verdieping en aanvulling op bestaande inzichten over constructies, materialen en huistypen. Het bestuderen van plattegronden met een nadruk op de verschijningsvorm van afzonderlijke ruimtes, is in de architectuurgeschiedenis een relatief nieuw onderzoeksgebied dat nog niet veel is toegepast. De onderzoeksvraag luidde daarom: kan door typologische analyse van specifieke ruimtes meer inzicht worden verkregen in de ordeningsprincipes van de historische woonhuisplattegrond in Nederland?
Er is gekozen voor onderzoek van het ruimtetype ‘de entreeruimte’ omdat deze op historische plattegronden zonder voorkennis over het gebruik van ruimtes goed te identificeren is. Van dit ruimtetype zijn acht modellen te onderscheiden: de entreeruimte met nevenfuncties, het portaal, het voorhuis, de vestibule, de gang, de dwarsgang, de hal(l) en de trappenhuis-entree. De analyse is gemaakt op basis van de woonhuisplattegrondencollecties van Vereniging Hendrick de Keyser en de (online ontsloten collectie van de) Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het merendeel van de beschreven plattegronden dateert van tussen omstreeks 1550 en 1950. De plattegronden zijn gecategoriseerd en geanalyseerd aan de hand van drie gebouwtypen waarin werd gewoond: boerderijen, woonhuizen en landhuizen, kastelen en buitenplaatsen.