Observeren in de rechtszaal

Hoewel vrijwel alle rechtenstudenten vroeg of laat in hun studie de opdracht krijgen om eens een kijkje te nemen bij de rechtbank, is er niet of nauwelijks literatuur over hoe ze dat zouden kunnen aanpakken. Literatuur over de resultaten van observatieonderzoek in de rechtszaal is er genoeg, maar over de methodologie van een dergelijke observatieopdracht is geen handzaam artikel beschikbaar. Dit artikel beoogt in die leemte te voorzien. Het doel is om studenten methodologische bagage mee te geven, waarmee een observatieopdracht op een hoger niveau kan worden getild. Promovendi of andere onderzoekers die observatieonderzoek willen verrichten, kunnen daar ook hun voordeel mee doen. Dit artikel is in eerste instantie bedoeld voor het onderwijs en richt zich rechtstreeks tot de rechtenstudent. Aan de orde komen 1. Het doel van de observatie, 2. De kracht en beperkingen van deze methode, 3. De vraagstelling; 4. De rol van de onderzoeker, 5. De voorbereiding, 6. De uitvoering van de observatie en 7. De verslaglegging. Ter illustratie put ik op verschillende plaatsen in dit artikel uit de verslagen die studenten van de Universiteit van Amsterdam in het kader van de minor Rechtswetenschappelijk onderzoek de afgelopen jaren hebben gemaakt.