Effecten van een gecombineerd alcoholpreventieprogramma voor ouders en leerlingen op mediërende factoren en alcoholgebruik van adolescenten: een sequentieel mediatiemodel

Doel: In eerder onderzoek is gebleken dat het programma Preventie Alcoholgebruik Scholieren (PAS) voor ouders én jongeren het begin van alcoholgebruik effectief uitstelde door middel van de verwachte mediërende factoren: meer strenge regels stellen door de ouders en meer zelfcontrole bij de adolescent. In deze studie is onderzocht of streng optreden van de ouders voorafgaat aan meer zelfcontrole bij de adolescent door een sequentieel mediatiemodel te toetsen. Methoden: Een clustergerandomiseerde trial met 3245 Nederlandse jonge adolescenten (leeftijd M = 12,68, SD = 0,50) en hun ouders werd gerandomiseerd over 4 condities: (1) interventie bij de ouders, (2) interventie bij de jongeren, (3) gecombineerde interventie en (4) controlegroep. De uitkomstmaat was de hoeveelheid wekelijks alcoholgebruik bij 12–15 jaar bij 1 nulmeting (T0) en 3 follow-upmetingen (T1–T3). Resultaten: Op T3 werden hoofdeffecten van de gecombineerde en de ouderinterventie op wekelijks alcoholgebruik gevonden. Het effect van de gecombineerde interventie (T3) werd gemedieerd door strengere regels (T1) en daaropvolgend meer zelfcontrole van de adolescent (T2). Daarnaast was ook het indirecte effect van de gecombineerde interventie via het stellen van regels (T1) significant. Er werd geen omgekeerde sequentiële mediatie gevonden (zelfcontrole op T1 voorafgaand aan regels op T2). Conclusies: Dit is een van de weinige onderzoeken waarin sequentiële mediatie-effecten van interventie-uitkomsten bij jongeren worden gerapporteerd. Dit onderstreept de noodzaak om de ouders bij preventieprogramma’s voor alcoholgebruik door jongeren te betrekken en om preventie op zowel ouders als adolescenten te richten zodat verandering in het gedrag van de ouders verandering bij hun kinderen mogelijk maakt.