Verkenning instrumenten opbrengstgericht burgerschapsonderwijs Voorstudie naar ontsluiting van meetinstrumenten als randvoorwaarde voor opbrengstgericht burgerschapsonderwijs

Van verschillende kant wordt aandacht gevraagd voor versterking van de kwaliteit van het burgerschapsonderwijs in Nederland. Eén van de routes die daartoe kan worden gevolgd is een opbrengstgerichte aanpak van burgerschapsonderwijs. Door het formuleren van concrete leerdoelen, het kiezen van daarop afgestemde inhouden en aanpakken, door in kaart te brengen in hoeverre de leerdoelen zijn bereikt, en daar in de volgende stap van het leerproces op voort te bouwen, kan een aanzienlijke verbetering van de resultaten worden bereikt, zo is de verwachting. Hoewel dat als een weinig revolutionaire aanbeveling klinkt, vraagt de realisering daarvan nog veel aandacht. Dat is onder meer het geval omdat vooralsnog niet aan belangrijke voorwaarden – zoals de beschikbaarheid van geconcretiseerde leerdoelen of
doorgaande leerlijnen – wordt voldaan. Dat geldt ook voor het onderwerp van dit rapport: de beschikbaarheid van instrumenten waarmee de resultaten van leerlingen in kaart gebracht kunnen worden.
Het voorliggende rapport beschrijft de uitkomsten van een inventarisatie van
meetinstrumenten die gebruikt kunnen worden voor evaluatie van burgerschapskennis, -houdingen en/of –vaardigheden. De studie vormt daarmee een op burgerschap toegespitste actualisering van de eerdere inventarisatie Meetinstrumenten voor sociale competenties, metacognitie en advanced skills van Ledoux et al. (2013). Doel van het onderzoek, dat in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werd uitgevoerd, is een beeld te geven van instrumenten die beschikbaar zijn of op korte termijn beschikbaar zouden kunnen komen, en gebruikt kunnen worden voor meting van burgerschapscompetenties van leerlingen door scholen in het funderend onderwijs en mbo. Op grond daarvan wordt ook geschetst op welke manier op korte termijn in de beschikbaarheid van instrumenten voor gebruik door scholen zou kunnen worden voorzien.
Het rapport laat zien dat, hoewel in beperkte aantallen, er reeds nu instrumenten beschikbaar zijn die scholen kunnen gebruiken voor meting van burgerschapscompetenties. Ook wordt duidelijk dat op termijn van enkele jaren mogelijk nog enkele instrumenten beschikbaar zullen komen. De voornaamste conclusie is echter dat de beschikbaarheid van instrumenten verdere aandacht vraagt, en investering in de ontwikkeling en/of ontsluiting van meetinstrumenten aandacht vraagt.