De Raad van Europa en online desinformatie: laveren tussen zorgen en zorgplichten?

Na alle hype rondom ‘fake news’, lijkt het gebruik van de term nu een behoorlijke terugslag te krijgen. Waar ‘fake news’ in 2016 en 2017 in rap tempo tot een buzz word was uitgegroeid, lijkt het inmiddels een vies woord te zijn geworden. Het heeft een militante connotatie gekregen en wordt in toenemende mate gebruikt om kritische journalisten en media te beschuldigen van het verspreiden van valse berichten, en daarmee hun werk en reputatie te ondermijnen. Daarom wordt steeds vaker de term desinformatie gebruikt als vervanger van ‘fake news’. Dit artikel staat stil bij deze terminologische verschuiving en legt uit waarom het van belang is afstand te nemen van de term ‘fake news’. Vervolgens wordt de angst voor schadelijke gevolgen van ‘fake news’ of desinformatie met de nodige nuchterheid geanalyseerd. Is er reden voor zorg en zo ja, welke juridische, politieke en praktische maatregelen heeft de Raad van Europa tot haar beschikking om (online) desinformatie tegen te gaan? Verder wordt ook onderzocht of, en in hoeverre, deze maatregelen hun grondslag vinden in de (negatieve en) positieve verplichtingen van Verdragspartijen bij het EVRM. Het artikel sluit af met een conclusie en enkele aanbevelingen voor het ontmantelen en het terugdringen van online desinformatie.