Cultureel ondernemerschap Een ethische en juridische benadering

De overheid kijkt in toenemende mate naar de economische waarde van kunst en cultuur. Ze geeft minder geld uit aan cultuursubsidies, maar bemoeit zich steeds intensiever met de culturele sector. Musea, theaters en andere gesubsidieerde instellingen moeten commercieel succesvol zijn én hun maatschappelijke taken naar behoren uitvoeren. Bij het beoordelen van subsidieaanvragen is de zakelijke kwaliteit van instellingen inmiddels net zo relevant als de artistiek-inhoudelijke kwaliteit van hun activiteiten. De overheid schroomt bovendien niet om vergaande eisen te stellen aan hun bedrijfsvoering en organisatie.
Cultureel ondernemerschap is het buzzword, al past de overheid dat niet steeds op dezelfde manier toe. Reyer van der Vlies onderzoekt wat de ontwikkelingen betekenen voor de legitimiteit van het cultuurbeleid en hoe ver de overheid mag gaan bij het stellen van eisen aan ondernemerschap. Zijn focus ligt op het recht als bron van ethische en juridische legitimiteit.
Voor de ethische benadering analyseert Van der Vlies de rechtsbeginselen en culturele rechten die ten grondslag liggen aan het cultuurbeleid. Opvattingen over vrijheid, gelijkheid, diversiteit en subsidiariteit maken het mogelijk ontwikkelingen in het cultuurbeleid vanuit een ethische benadering te toetsen. Voorts kijkt hij vanuit een juridische benadering naar de eisen die de overheid stelt aan het ondernemerschap van culturele instellingen. Enerzijds vindt de overheid haar grenzen in het bestuursrecht, in het bijzonder het subsidierecht. Anderzijds moet zij rekening houden met de grenzen waarbinnen de Europese Commissie cultuursubsidies verenigbaar acht met de interne markt, dat wil zeggen met het verbod op staatssteun. De praktijk laat zien dat de overheid die grenzen niet altijd in acht neemt.