Actieve participatie van leerlingen in les, school en samenleving

Welke vormen van actieve participatie vinden leerlingen belangrijk? Welke vormen van actieve participatie realiseren zij nu in de praktijk? En welke leereffecten geven zij aan? In het onderzoek zijn zes contexten van actieve participatie onderscheiden:
- activiteiten in de les;
- activiteiten tijdens discussies in de klas;
- sociale organisatie in de klas;
- activiteiten op school;
- - politieke activiteiten op school;
activiteiten buiten school.

Het onderzoek laat zien dat leerlingen al deze zes contexten belangrijk vinden, dat zij deze activiteiten ondernemen en dat zij vinden dat zij ervan leren. Leerlingen die hebben deelgenomen aan vrijwillige activiteiten zijn zeer positief over de leereffecten ervan. Een ander opvallend resultaat is het interactie-effect tussen schoolniveau en sekse. Jongens scoren in het vwo hoger op participatie dan meisjes, in het havo blijven de jongens juist achter bij de meisjes. Wij maakten een driedeling in de oriëntatie in de participatie: - meedoen; - organiseren; - veranderen (gericht op rechtvaardigheid). Leerlingen die meer gericht zijn op organiseren en veranderen zijn minder tevreden over het school- en klasklimaat. De concretisering van actieve participatie in zes contexten (van les tot buiten de school) kan scholen helpen bij het vormgeven van actieve participatie in hun school. Binnen elke context zijn voorbeelden van actieve participatie aangegeven. Dit biedt scholen een kader om na te denken over hoe zij invulling willen geven aan deze onderscheiden vormen en contexten van actieve participatie en welke accenten zij daarbij willen leggen.