Betekenis geven aan psychische problematiek; discoursanalyse van ervaringsverhalen

Achtergrond: Betekenisgevingprocessen spelen een belangrijke rol in het herstel van mensen met psychische problemen. Onderzoek hiernaar is zeldzaam binnen de psychiatrie, terwijl het aangrijpingspunten kan bieden om de zorg beter af te stemmen op de leefwereld en opvattingen van patiënten.
Doel: Inzicht verwerven in hoe mensen betekenis geven aan hun psychische problematiek; hoe zij daarin voortbouwen op gedeelde vormen van betekenisgeving, of discoursen; en hoe die hun zoektocht naar identiteit en herstel richting geven.
Methode: Kwalitatief onderzoek naar ervaringsverhalen (n = 25) uit de Verhalenbank Psychiatrie. De verhalen werden met een open interview verzameld en geanalyseerd met discoursanalyse.
Resultaten: We identificeerden vier verschillende patronen van betekenisgeving: psychische problematiek als zwakte, als sociale isolatie, als behoefte aan zorg en als verloren verbinding. Beschikking over – en integratie van – verschillende discoursen leek respondenten te helpen om betekenis te vinden die aansloot bij hun herstelfase en de specifieke erkenning die zij zochten. De zoektocht naar herstel werd bemoeilijkt wanneer de eigen betekenisgeving botste met heersende idealen in de zorg.
Conclusie: Zorgverleners kunnen helpende betekenisgeving stimuleren door aan te sluiten bij de context, herstelfase en vraag naar erkenning van hun patiënten. Daarbij is bewustzijn van de werking en beperking van hun eigen opvattingen over psychische problematiek van belang.