Staatsnoodrecht in ontwikkeling Een beschouwing van de systematiek, toepassing en modernisering van het Nederlandse staatsnoodrecht

Deze studie gaat in op de systematiek, toepassing en modernisering van het Nederlandse staatsnoodrecht. Daarbij zijn de systematiek en coherentie van het staatsnoodrecht beoordeeld in het licht van de financiële crisis (2007-2009), de COVID19-crisis (2020-2021) en de modernisering van het staatsnoodrecht die het kabinet in 2022 is gestart. Ook zijn de parlementaire betrokkenheid bij de toepassing van het staatsnoodrecht en de rechterlijke toetsing daarvan onderzocht. De studie concludeert o.m. dat vormvrij noodrecht zich minder goed leent voor het regelen van vergaande noodbevoegdheden dan in werking te stellen noodrecht. Daarnaast wordt geconcludeerd dat de diversiteit in staatsnoodrechtelijke toepassingscriteria tot verminderde rechtszekerheid leidt en dat de kabinetsdoelstelling om het staatsnoodrecht coherent en overzichtelijk te maken, op grond van de huidige moderniseringsplannen niet zal worden behaald. Ten behoeve van overzichtelijk, coherent en flexibel staatsnoodrecht formuleert de studie een aantal bevindingen en aanbevelingen, waarbij het staatsnoodrechtelijke begrip ‘buitengewone omstandigheden’ centraal staat. Zo wordt o.m. bevonden dat uniformering van het staatsnoodrecht mogelijk én noodzakelijk is op grond van één toepassingscriterium en één inwerkingstellingsprocedure. Daarnaast wordt aanbevolen om het in werking te stellen noodrecht en het vormvrije noodrecht te harmoniseren door één toepassingscriterium te gebruiken dat alle mogelijke noodsituaties – groot en klein – omvat.