Romantyzm, historia, mity narodowe w polskiej poezji najnowszej i "polska Ukraina" (Józef Łobodowski i Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki)

Szkic analizuje egzystencjalne znaczenie tematyki ukraińskiej w wybranych wierszach dwóch polskich poetów czasów modernizmu i postmodernizmu. Starszy z nich, Józef Łobodowski, na wzór romantyzmu uwzniośla przestrzeń Ukrainy, traktując ją jako poetyckie natchnienie. Krajobraz, arena walk (czasami bratobójczych) uobecnia sferę podstawowych doświadczeń człowieka (dlatego Ukraina kojarzy się z żywiołami). Źródłem poetyckiej mocy tej ziemi jest miłość, to znaczy polskie pragnienie Ukrainy, które Łobodowski przedstawia właśnie z polskiej perspektywy, nie bez empatii, ale nie dając głosu samym Ukraińcom jako psychologicznie pogłębionym jednostkom. Inną strategię poetycką realizuje Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki. Podporządkowuje w swoich wierszach tematykę ukraińską indywidualnym tragediom protagonistów. Polsko-ukraińskie rozdarcie jest w tych utworach tylko jednym (choć ważnym) aspektem ich psychicznych rozterek. Tożsamość narodowa nie uogólnia tu doświadczenia miłości–nienawiści, lecz ulega indywidualizacji w splocie z innymi czynnikami określającymi osobowość człowieka. Pod względem formy Łobodowski kontynuuje poetykę romantyczną, podczas gdy melodia wiersza Tkaczyszyna-Dyckiego nawiązuje do pieśniowej liryki renesansowej i barokowej.