Netkwesties XS4ALL
Menu Home Webgids Zoeken Reageer Nieuwsbrief Forum Columns

SABOTAGE VAN HET NET: WAT HIER STAAT IS ONRECHTMATIG

Persoonlijk ben ik slechts twee handdrukken verwijderd van de legendarische dirigent Leonard Bernstein. John F. Kennedy wordt moeilijker, en voor Fidel Castro zijn tenminste vijf handshakes nodig. Het internet is zeer geschikt voor dergelijke experimenten. Zo schijnen alle websites met elkaar verbonden te zijn in 19 links. Op 21 juni 2002 heeft de Amsterdamse rechter Orobio de Castro daar een stokje voor gestoken: een link naar een site met onrechtmatige informatie, direct of indirect, is zelf ook onrechtmatig. Wat betekent dit voor het web als linkverzameling?

In april 2002 gaf de rechter Deutsche Bahn gelijk in haar zaak tegen XS4ALL. De ISP moest de toegang tot een tweetal sabotage artikelen uit het tijdschrift Radikal blokkeren. De rechter verwees naar de baanbrekende Scientology-zaak uit 1996 en stelde simpelweg dat de informatie, een handleiding voor het lamleggen van Duitse treinen, onrechtmatig was, zowel naar Duits als naar Nederlands recht.

Op de site van Indymedia, een onafhankelijke nieuwssite op Internet, kunnen lezers reacties kwijt, eventueel voorzien van hyperlinks. De trouwe lezers reageerden op een bericht over de Deutsche Bahn zaak en gaven links naar plaatsen waar de Radikal site nog wel te bekijken zou zijn. Vervolgens eiste Deutsche Bahn - not amused - dat Indymedia die links van haar site zou verwijderen. Op 20 juni 2002 kreeg Deutsche Bahn opnieuw gelijk van de Amsterdamse rechter. De link in de titel van deze column zou nu ook als onrechtmatig kunnen worden aangemerkt. Immers, de surfer komt bij een zoekmachine waar hij door de titel van een van de beruchte artikelen in te tikken zo toegang krijgt tot onrechtmatige informatie.

Terecht heeft Indymedia opgemerkt dat er een groot verschil is met de zaak tegen XS4ALL. De informatie werd immers niet door Indymedia zelf aangeboden. Er was slechts sprake van een verwijzing naar een (indirecte) nieuwsbron. Dat gebeurde niet door inline of frame linking waarbij de informatie als het ware op de Indymedia site geprojecteerd zou zijn. Het gaat om klassieke surface links, waarmee de surfer niet onder het wateroppervlak komt, doch slechts bij een ander webadres opduikt.

De rechter geeft aan waarom de link onrechtmatig is: 'De vraag welke vorm van hyperlinken wordt gebruikt is in dit verband niet van belang. Doorslaggevend is dat Indymedia het technisch mogelijk maakt en laat de informatie te bereiken. Of dat nu indirect of direct geschiedt is niet van belang.' Daarmee is de link in de titel van deze column dus ook besmet. En wat betekent eigenlijk 'technisch mogelijk maken'? De lezer die cyberpass.net/radikal/154/94.html overtypt in zijn adresbalk komt ook bij de beruchte handleiding, zonder dat sprake is van een link.

De rechter voegt toe: 'In dit verband geldt dit te meer nu de begeleidende teksten bij de hyperlinks de lezer ook uitdrukkelijk oproepen naar de onrechtmatige artikelen te gaan en hen daarbij de benodigde instructies geven.' Wat zit er achter deze redenering? Moet er opzet zijn dat lezers de link volgen of is het aangeven van de mogelijkheid al voldoende?

De rechter stelt vervolgens: 'Aangezien Indymedia weet dat enkele op haar website geplaatste hyperlinks leiden tot de onrechtmatige artikelen handelt zij onrechtmatig.' Nu weet ik dat de link in mijn titel ook leidt tot de onrechtmatige artikelen, zij het nog indirecter. Maar ik roep niemand op die informatie te gebruiken voor sabotage van treinen. Wel wil ik de mogelijkheid behouden in het openbaar te debateren over de vraag of de Amsterdamse rechter het goed gezien heeft. Zou dat niet meer mogen, dan is er sprake van een chilling effect voor de vrijheid van meningsuiting.

En die koude wind voor de uitingsvrijheid waait dan niet alleen op het net. Immers, de rechter stelt Indymedia gelijk aan een ISP maar vergelijkt ook met de gewone krant. De uitkomst van de Indymedia zaak valt op zich best te begrijpen. De motivering van het vonnis is echter niet precies en op het luie af. Daardoor kan grote verwarring ontstaan. De sabotage geldt dan niet de Duitse spoorwegen, maar de uitingsvrijheid op het internet.

Lodewijk Asscher

[27 juni 2002]